Bedrijf starten vanuit een uitkering
Een eigen bedrijf beginnen terwijl je een uitkering ontvangt, kan dat? Het korte antwoord is: ja, onder voorwaarden. Of je nu een WW-uitkering, bijstand of arbeidsongeschiktheidsuitkering hebt, er zijn regelingen die het mogelijk maken om te ondernemen met behoud van (een deel van) je uitkering. Dit biedt een vangnet terwijl je je bedrijf opbouwt. In dit artikel leggen we uit welke mogelijkheden er zijn per type uitkering, aan welke voorwaarden je moet voldoen, en hoe je de stap naar ondernemerschap kunt zetten zonder direct al je inkomenszekerheid op te geven.
Kort antwoord
Met een WW-uitkering kun je via de startersregeling zes maanden ondernemen terwijl je uitkering doorloopt. Bij bijstand kun je met toestemming van de gemeente starten, vaak via de Bbz-regeling die begeleiding en financiering biedt. Bij een WIA-uitkering mag je bijverdienen tot bepaalde grenzen. Informeer altijd vooraf bij je uitkeringsinstantie over de mogelijkheden en regels, ondernemen zonder toestemming kan leiden tot terugvordering van je uitkering.
Inhoud
Ondernemen met een WW-uitkering
Als je een WW-uitkering ontvangt en wilt ondernemen, biedt de startersregeling van het UWV een aantrekkelijke mogelijkheid. Deze regeling is specifiek ontworpen om werklozen de kans te geven een eigen bedrijf te starten met behoud van hun uitkering gedurende een opstartperiode.
De startersregeling WW
Met de startersregeling kun je gedurende zes maanden je bedrijf opstarten terwijl je WW-uitkering gewoon doorloopt. In deze periode hoef je niet te solliciteren en worden je inkomsten uit de onderneming niet gekort op je uitkering. Dit geeft je de ruimte om te testen of je bedrijf levensvatbaar is, zonder direct je inkomenszekerheid kwijt te raken. Na de zes maanden moet je een keuze maken: volledig ondernemer worden of terug de arbeidsmarkt op.
Voorwaarden startersregeling
Om gebruik te maken van de startersregeling moet je aan een aantal voorwaarden voldoen. Je moet een WW-uitkering ontvangen en nog minimaal vier maanden recht hebben op WW bij aanvang. Je moet een ondernemingsplan indienen bij het UWV dat door hen wordt beoordeeld op levensvatbaarheid. Het plan moet realistisch zijn en aantonen dat je bedrijf kans van slagen heeft. Ook moet je je inschrijven bij de Kamer van Koophandel zodra de startersregeling ingaat.
| Aspect | Tijdens startersregeling | Na startersregeling |
|---|---|---|
| Duur | 6 maanden (soms 3 maanden verlenging) | WW stopt of herleeft |
| Uitkering | 100% WW blijft doorlopen | Stopt bij ondernemerschap |
| Inkomsten aftrek | Geen korting op uitkering | N.v.t. |
| Sollicitatieplicht | Vervalt | Herleeft bij stoppen bedrijf |
| WW-rechten | Lopen door (worden opgebruikt) | Resterend recht blijft behouden |
Na de startersregeling
Na afloop van de zes maanden (of negen bij verlenging) eindig de startersregeling en moet je een keuze maken. Gaat je bedrijf goed, dan kun je je uitschrijven als werkzoekende en volledig doorgaan als ondernemer. Je WW stopt dan definitief. Gaat het minder, dan kun je besluiten te stoppen met ondernemen. Je resterende WW-recht herleeft dan, mits je nog recht had op WW. De maanden van de startersregeling tellen wel mee als verbruikte WW-maanden.
Ondernemen vanuit de bijstand
Ook vanuit de bijstand kun je een bedrijf starten, maar de regels zijn strikter dan bij de WW. Je bent afhankelijk van toestemming van je gemeente, en de voorwaarden verschillen per gemeente. De belangrijkste regeling is het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz).
Toestemming gemeente
Als bijstandsgerechtigde mag je niet zomaar beginnen met ondernemen. Je moet eerst toestemming vragen aan je gemeente. Zonder toestemming riskeer je terugvordering van je uitkering. De gemeente beoordeelt of je plan levensvatbaar is en of je geschikt bent als ondernemer. Vaak word je doorverwezen naar een extern bureau dat je plan toetst en begeleiding biedt bij het schrijven van een ondernemingsplan.
Voorbereidingsperiode
Veel gemeenten bieden een voorbereidingsperiode waarin je je bedrijf kunt voorbereiden terwijl je bijstand doorloopt. In deze fase schrijf je je ondernemingsplan, volg je eventuele cursussen en regel je praktische zaken. Je hoeft in deze periode niet te solliciteren. De duur verschilt per gemeente, maar is meestal enkele maanden.
Inkomsten en korting
Anders dan bij de WW-startersregeling worden inkomsten uit je onderneming wél verrekend met je bijstand. Elke euro die je verdient, wordt in principe van je uitkering afgetrokken. Sommige gemeenten hanteren een vrijlating: een bedrag dat je mag verdienen zonder korting, vaak rond de €200-300 per maand. Dit verschilt per gemeente, dus informeer naar de lokale regels.
Ondernemen met een WIA of WAO-uitkering
Als je een arbeidsongeschiktheidsuitkering ontvangt (WIA, WAO of Wajong), zijn er mogelijkheden om te ondernemen. De regels hangen af van je type uitkering en de mate van arbeidsongeschiktheid.
WIA en bijverdienen
Bij een WIA-uitkering mag je bijverdienen, ook als zelfstandige. Je inkomsten worden verrekend met je uitkering, maar niet euro voor euro. Bij de WGA (Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten) geldt dat werken altijd loont: je houdt meer over dan wanneer je niet werkt. Bij de IVA (Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten) zijn de regels strikter, maar ook hier is bijverdienen onder voorwaarden mogelijk.
Proefplaatsing en startperiode
Het UWV biedt regelingen om te testen of ondernemen bij je past. Met een proefplaatsing kun je tijdelijk werken met behoud van uitkering. Ook is er een startperiode van zes maanden waarin je kunt ondernemen terwijl je uitkering doorloopt. Neem contact op met het UWV om de mogelijkheden voor jouw situatie te bespreken.
Wajong
Voor Wajongers gelden specifieke regels. Je mag bijverdienen tot een bepaald bedrag zonder gevolgen voor je uitkering. Boven dat bedrag wordt je uitkering aangepast. Het UWV kan je helpen met re-integratie richting ondernemerschap. Er zijn ook speciale voorzieningen en subsidies voor Wajongers die willen ondernemen.
De Bbz-regeling uitgelegd
Het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz) is een belangrijke regeling voor mensen die vanuit een uitkering willen ondernemen. De regeling biedt financiële ondersteuning en begeleiding tijdens de opstart van je bedrijf.
Wat biedt de Bbz?
De Bbz biedt verschillende vormen van ondersteuning. Ten eerste een periodieke uitkering voor levensonderhoud tijdens de opstartfase, vergelijkbaar met bijstand. Ten tweede de mogelijkheid van een bedrijfskrediet tegen gunstige voorwaarden voor investeringen in je bedrijf. Ten derde begeleiding en coaching door gespecialiseerde adviseurs. De exacte invulling verschilt per gemeente.
Voorwaarden Bbz
Om in aanmerking te komen voor de Bbz moet je een levensvatbaar ondernemingsplan hebben. Je bedrijf moet naar verwachting binnen afzienbare tijd voldoende inkomen genereren om in je levensonderhoud te voorzien. Je moet de juiste vaardigheden en motivatie hebben om te ondernemen. En je moet aan de algemene bijstandsvoorwaarden voldoen qua vermogen en inkomen.
Bbz-krediet
Het Bbz-krediet is een lening tegen gunstige voorwaarden voor startende ondernemers vanuit een uitkering. De rente is laag en de aflossingsvoorwaarden zijn flexibel. Het maximale bedrag verschilt, maar kan oplopen tot tienduizenden euro's. Het krediet is bedoeld voor investeringen die noodzakelijk zijn voor je bedrijf, niet voor levensonderhoud.
Stappenplan: zo start je
Het starten van een bedrijf vanuit een uitkering vraagt om een gestructureerde aanpak. Volg deze stappen om je kans op succes te vergroten.
Stap 1: Informeer bij je uitkeringsinstantie
Begin altijd met contact opnemen met de instantie die je uitkering verstrekt: UWV bij WW of WIA, de gemeente bij bijstand. Vraag naar de mogelijkheden om te ondernemen met behoud van uitkering. Welke regelingen zijn er? Aan welke voorwaarden moet je voldoen? Wat zijn de consequenties voor je uitkering? Deze informatie is belangrijk voordat je verdere stappen zet.
Stap 2: Schrijf een ondernemingsplan
Voor vrijwel elke regeling heb je een ondernemingsplan nodig. Dit plan beschrijft je bedrijfsidee, de markt, je doelgroep, concurrentie, marketing, financiële prognoses en jouw achtergrond. Het plan wordt beoordeeld op levensvatbaarheid. Neem de tijd om een gedegen plan te schrijven, het bepaalt of je toegang krijgt tot de regelingen. Veel gemeenten en het UWV bieden hulp bij het schrijven van je plan.
Stap 3: Laat je plan toetsen
Je ondernemingsplan wordt getoetst door de uitkeringsinstantie of een extern bureau. Zij beoordelen of het plan realistisch is en of je de juiste vaardigheden hebt. Wees eerlijk over je sterke en zwakke punten. Als het plan wordt afgekeurd, vraag dan om feedback en pas het aan. Soms is het een kwestie van het plan aanscherpen of extra onderbouwing toevoegen.
Stap 4: Start met de regeling
Na goedkeuring kun je starten met de startersregeling, Bbz of andere regeling. Schrijf je in bij de Kamer van Koophandel en begin met ondernemen. Houd je aan de voorwaarden van de regeling: rapporteer je inkomsten, volg eventuele begeleidingstrajecten en doe wat je in je plan hebt geschreven.
Stap 5: Evalueer en beslis
Aan het einde van de periode evalueer je of je bedrijf levensvatbaar is. Kun je ervan leven? Is er voldoende omzet en perspectief? Zo ja, maak de overstap naar volledig ondernemerschap. Zo nee, kun je vaak terugvallen op je resterende uitkeringsrechten. Wees eerlijk naar jezelf, doorgaan met een niet-levensvatbaar bedrijf helpt niemand.
Financiering en begeleiding
Starten vanuit een uitkering betekent vaak dat je weinig eigen vermogen hebt. Gelukkig zijn er speciale financieringsmogelijkheden en vormen van begeleiding.
Microfinanciering
Qredits is de belangrijkste verstrekker van microkredieten in Nederland en richt zich specifiek op ondernemers die moeilijk bij een bank terecht kunnen. Ze bieden leningen tot €250.000 en hebben speciale programma's voor starters vanuit een uitkering. De rente is hoger dan bij een bank, maar de toegankelijkheid is veel groter. Naast krediet bieden ze ook coaching.
Begeleiding en coaching
Veel gemeenten bieden gratis of gesubsidieerde begeleiding voor startende ondernemers vanuit een uitkering. Dit kan variëren van een korte cursus ondernemerschap tot intensieve coaching gedurende je eerste jaar. Maak hier gebruik van, de begeleiding kan het verschil maken tussen succes en falen. Ook organisaties als de Kamer van Koophandel en regionale ondernemersnetwerken bieden ondersteuning.
Subsidies en regelingen
Naast de Bbz zijn er andere regelingen die relevant kunnen zijn. De WBSO biedt belastingvoordeel bij innovatie. Sommige gemeenten hebben eigen subsidies voor startende ondernemers. De startersaftrek en zelfstandigenaftrek verlagen je belastingdruk zodra je winst maakt. Onderzoek welke regelingen in jouw situatie van toepassing zijn.
Risico's en aandachtspunten
Ondernemen vanuit een uitkering biedt kansen, maar kent ook risico's. Wees je hiervan bewust voordat je de stap zet.
Terugvordering uitkering
Het grootste risico is terugvordering van je uitkering. Als je onderneemt zonder toestemming, of je houdt je niet aan de voorwaarden van de regeling, kan de uitkeringsinstantie je uitkering terugvorderen. Dit kan om substantiële bedragen gaan. Vraag daarom altijd vooraf toestemming en rapporteer eerlijk over je inkomsten en activiteiten.
Verlies van uitkeringsrechten
Bij de WW-startersregeling worden de maanden van de regeling afgetrokken van je WW-recht. Als je na zes maanden stopt met ondernemen, heb je minder WW-maanden over. Dit is een bewust risico dat je neemt. Bij de bijstand verlies je je uitkering zodra je bedrijf voldoende inkomen genereert, wat het doel is maar ook een overgang betekent.
Geen vangnet als ondernemer
Eenmaal volledig ondernemer heb je niet meer de bescherming van een uitkering. Als je bedrijf later faalt, kom je niet automatisch terug in de WW. Je kunt wel opnieuw bijstand aanvragen, maar dan gelden de normale vermogenstoetsen. Bouw daarom reserves op zodra je bedrijf loopt en overweeg een arbeidsongeschiktheidsverzekering.
Administratieve verplichtingen
Als ondernemer krijg je te maken met administratieve verplichtingen: boekhouding, belastingaangiften, rapportages aan de uitkeringsinstantie. Dit vraagt tijd en discipline. Onderschat dit niet, een rommelige administratie kan leiden tot problemen met zowel de Belastingdienst als je uitkeringsinstantie.
Veelgestelde vragen
Kan ik zomaar beginnen met ondernemen als ik een uitkering heb?
Nee, je moet altijd eerst toestemming vragen aan je uitkeringsinstantie (UWV of gemeente). Ondernemen zonder toestemming kan leiden tot terugvordering van je uitkering en een boete. Informeer vooraf over de mogelijkheden en regels die voor jouw situatie gelden.
Hoe lang mag ik ondernemen met behoud van WW?
De WW-startersregeling duurt standaard zes maanden. In sommige gevallen kun je drie maanden verlenging krijgen, tot maximaal negen maanden. Na deze periode moet je kiezen: volledig ondernemer worden of stoppen met ondernemen en terugvallen op eventuele resterende WW-rechten.
Worden mijn inkomsten gekort op mijn bijstand als ik ondernemend?
Ja, in principe wel. Inkomsten uit onderneming worden verrekend met je bijstandsuitkering. Sommige gemeenten hanteren een vrijlatingsbedrag van €200-300 per maand dat je mag houden. De exacte regels verschillen per gemeente, dus informeer bij je gemeente naar de lokale voorwaarden.
Wat is het Bbz-krediet en hoe vraag ik dat aan?
Het Bbz-krediet is een lening tegen gunstige voorwaarden voor startende ondernemers vanuit een uitkering. Je vraagt het aan via je gemeente. Je hebt een goedgekeurd ondernemingsplan nodig en moet aantonen dat je bedrijf levensvatbaar is. De gemeente beoordeelt je aanvraag en bepaalt de hoogte van het krediet.
Kan ik terugvallen op mijn uitkering als mijn bedrijf mislukt?
Dat hangt af van je situatie. Bij de WW-startersregeling blijft je resterende WW-recht behouden als je binnen de regeling stopt. Na de regeling heb je geen WW-recht meer als ondernemer. Bij bijstand kun je opnieuw aanvragen, maar dan gelden de normale vermogenstoetsen. Je moet eerst je eigen vermogen (inclusief bedrijfsmiddelen) aanspreken.
Heb ik recht op zelfstandigenaftrek als ik start vanuit een uitkering?
Ja, als je voldoet aan de voorwaarden. Je moet minimaal 1.225 uur per jaar aan je onderneming besteden (het urencriterium) en door de Belastingdienst als ondernemer worden aangemerkt. De zelfstandigenaftrek en startersaftrek kunnen je belastingdruk aanzienlijk verlagen zodra je winst maakt.
Samenvatting
Een bedrijf starten vanuit een uitkering is mogelijk via speciale regelingen. Met WW kun je zes maanden ondernemen via de startersregeling met volledig behoud van uitkering. Vanuit de bijstand kun je starten met toestemming van de gemeente, vaak via de Bbz-regeling die ook financiering biedt. Bij WIA/WAO zijn er mogelijkheden om bij te verdienen. Informeer altijd vooraf bij je uitkeringsinstantie, schrijf een gedegen ondernemingsplan, en wees je bewust van de risico's. Met de juiste voorbereiding kan ondernemen vanuit een uitkering de opstap zijn naar financiële zelfstandigheid.