Werken als zzp'er in de gehandicaptenzorg
De gehandicaptenzorg kampt al jaren met personeelstekorten. Tegelijkertijd kiezen steeds meer zorgprofessionals ervoor om als zelfstandige aan de slag te gaan. Als zzp'er in de gehandicaptenzorg bepaal je zelf wanneer en waar je werkt, en verdien je doorgaans meer dan in loondienst. Maar er komt ook het nodige bij kijken: van diploma-eisen en registraties tot verzekeringen en de Wet DBA. In dit artikel lees je alles wat je moet weten als je overweegt om als zzp'er in de gehandicaptenzorg te starten.
Inhoud
- Waarom kiezen voor zzp in de gehandicaptenzorg?
- Wat verdien je als zzp'er in de gehandicaptenzorg?
- Welke diploma's en opleidingen heb je nodig?
- Verplichte registraties: BIG, AGB en VOG
- Wet DBA en schijnzelfstandigheid in de zorg
- Welke verzekeringen heb je nodig?
- Hoe vind je opdrachten?
- Stappenplan: starten als zzp'er in de gehandicaptenzorg
Waarom kiezen voor zzp in de gehandicaptenzorg?
Steeds meer begeleiders, verpleegkundigen en verzorgenden in de gehandicaptenzorg maken de overstap naar het zzp-schap. De redenen zijn divers, maar een aantal voordelen springt eruit:
- Flexibiliteit: je bepaalt zelf je werktijden en kiest welke opdrachten je aanneemt. Geen verplichte roosters of last-minute diensten als je dat niet wilt.
- Hoger inkomen: als zzp'er verdien je doorgaans 35 tot 55 euro per uur, een stuk meer dan het bruto-uurloon in loondienst.
- Afwisseling: je werkt bij verschillende organisaties en clienten, wat zorgt voor variatie en nieuwe leerervaringen.
- Autonomie: je bent je eigen baas en hebt meer zeggenschap over hoe je je werk inricht.
Daar staan natuurlijk ook nadelen tegenover. Je hebt geen doorbetaling bij ziekte of vakantie, je bouwt geen pensioen op via een werkgever en je bent zelf verantwoordelijk voor je administratie en acquisitie. Voor wie houdt van vrijheid en ondernemerschap wegen de voordelen vaak zwaarder, maar het is belangrijk om je bewust te zijn van beide kanten.
Wat verdien je als zzp'er in de gehandicaptenzorg?
De tarieven voor zzp'ers in de gehandicaptenzorg varieren afhankelijk van je opleiding, ervaring, specialisatie en de regio waarin je werkt. Hieronder een indicatie van de gangbare uurtarieven:
| Functie | Uurtarief (excl. btw) |
|---|---|
| Begeleider niveau 3 | 35 - 42 euro |
| Begeleider niveau 4 | 40 - 48 euro |
| Persoonlijk begeleider | 43 - 50 euro |
| Gedragsdeskundige / orthopedagoog | 55 - 75 euro |
| Verpleegkundige (HBO) | 45 - 60 euro |
Naast het basis-uurtarief kun je vaak aanvullende vergoedingen afspreken:
- ORT (Onregelmatigheidstoeslag): een toeslag voor avond-, nacht- en weekenddiensten.
- Kilometervergoeding: meestal 0,23 euro per kilometer of meer.
- Feestdagentoeslag: vaak 50% tot 100% bovenop het reguliere tarief.
Tip: vraag niet te laag. Veel startende zzp'ers durven geen marktconform tarief te vragen, maar zorginstellingen zijn gewend aan zzp-tarieven en hebben budget. Een te laag tarief kan zelfs wantrouwen wekken over je professionaliteit.
Welke diploma's en opleidingen heb je nodig?
Om als zzp'er in de gehandicaptenzorg te werken, heb je een erkend diploma nodig dat past bij de functie die je wilt vervullen. De Belastingdienst vraagt steeds vaker om bewijs van diploma's, dus zorg dat je papieren op orde zijn.
Minimale eisen voor begeleiders
Voor de meeste begeleidingsfuncties in de gehandicaptenzorg heb je minimaal een mbo niveau 3 diploma nodig in een relevante richting:
- MBO Maatschappelijke Zorg (MMZ)
- MBO Sociaal Agogisch Werk (SAW)
- MBO Verzorgende IG
- MBO Verpleegkunde
- MBO Pedagogisch Medewerker
Met een ander diploma op niveau 3 kun je soms ook aan de slag, mits je relevante werkervaring hebt binnen de gehandicaptenzorg. Dit verschilt per opdrachtgever.
HBO-functies
Voor functies als gedragsdeskundige, orthopedagoog of HBO-verpleegkundige is een afgeronde HBO-opleiding vereist, vaak in combinatie met minimaal vijf jaar werkervaring.
Tip: vraag een uittreksel van je diploma aan bij DUO. Sommige opdrachtgevers en bemiddelingsbureaus vragen hier specifiek om.
Verplichte registraties: BIG, AGB en VOG
Als zzp'er in de zorg krijg je te maken met verschillende registraties en verklaringen. Niet alle registraties zijn voor elke functie verplicht, maar het is belangrijk om te weten welke voor jou gelden.
BIG-registratie
Het BIG-register (Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg) is verplicht voor bepaalde zorgberoepen zoals verpleegkundigen. Na registratie mag je de beschermde beroepstitel voeren. Je moet je elke vijf jaar opnieuw registreren.
Let op: als VIG'er (Verzorgende IG) hoef je je niet in het BIG-register te registreren. Dit geldt ook voor de meeste begeleidingsfuncties in de gehandicaptenzorg.
AGB-code
Wil je verzekerde zorg leveren die vergoed wordt vanuit de Zorgverzekeringswet (Zvw) of Wet langdurige zorg (Wlz)? Dan heb je een persoonlijke AGB-code nodig. Hiermee kun je de zorg die je levert declareren. Je vraagt een AGB-code aan via Vektis.
VOG (Verklaring Omtrent het Gedrag)
In de zorg is een VOG verplicht. Dit is een verklaring van het Ministerie van Justitie en Veiligheid waaruit blijkt dat je geen strafbare feiten hebt gepleegd die een bezwaar vormen voor je werk. De meeste opdrachtgevers vragen om een recente VOG (niet ouder dan drie maanden).
Wtza-melding
Sinds de invoering van de Wet toetreding zorgaanbieders (Wtza) ben je als nieuwe zorgaanbieder verplicht je aan te melden bij het zorgaanbiedersportaal. Dit geldt ook voor zzp'ers die zorg verlenen.
Wet DBA en schijnzelfstandigheid in de zorg
De Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) is een belangrijk aandachtspunt voor zzp'ers in de zorg. De wet bepaalt of je daadwerkelijk als zelfstandige werkt of dat er sprake is van een verkapt dienstverband (schijnzelfstandigheid).
Vanaf 2025 wordt de handhaving op schijnzelfstandigheid aangescherpt. De Belastingdienst kijkt onder andere naar:
- Gezagsverhouding: bepaalt de opdrachtgever hoe je je werk uitvoert, of heb je daarin vrijheid?
- Inbedding: ben je onderdeel van de organisatie of werk je zelfstandig?
- Vervanging: kun je je laten vervangen door een andere zzp'er?
- Ondernemersrisico: loop je zelf financieel risico?
In de gehandicaptenzorg is dit een grijs gebied. Veel zzp'ers werken langdurig bij dezelfde instelling en draaien mee in vaste roosters, wat vragen kan oproepen over de aard van de arbeidsrelatie.
Let op: zorg dat je niet exclusief voor een opdrachtgever werkt en dat je zelf invloed hebt op hoe je het werk uitvoert. Bespreek met je opdrachtgever hoe jullie de werkrelatie vormgeven om schijnzelfstandigheid te voorkomen.
Welke verzekeringen heb je nodig?
Als zzp'er in de gehandicaptenzorg ben je zelf verantwoordelijk voor je verzekeringen. Dit zijn de belangrijkste:
Beroepsaansprakelijkheidsverzekering (BAV)
Dekt schade die ontstaat door fouten in je werk. In de zorg is dit extra belangrijk: een verkeerde handeling kan grote gevolgen hebben. Veel zorginstellingen eisen dat je een BAV hebt voordat je aan de slag kunt.
Aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven (AVB)
Dekt schade aan eigendommen van derden. Denk aan het per ongeluk beschadigen van apparatuur of het morsen op dure spullen.
Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV)
Als je door ziekte of een ongeval niet meer kunt werken, heb je geen inkomen. Een AOV keert uit wanneer je arbeidsongeschikt raakt. Dit is de duurste verzekering (150 tot 400 euro per maand), maar ook de belangrijkste.
Rechtsbijstandverzekering
Handig bij conflicten met opdrachtgevers of juridische kwesties rondom je werk.
Hoe vind je opdrachten?
Er zijn verschillende manieren om opdrachten te vinden in de gehandicaptenzorg:
- Bemiddelingsbureaus: platforms zoals PIDZ, Zorgwerk en Temper koppelen zzp'ers aan zorginstellingen. Ze nemen een deel van de administratie uit handen, maar rekenen vaak een fee.
- Direct bij instellingen: benader zorginstellingen in je regio rechtstreeks. Veel organisaties hebben een eigen zzp-pool en werken graag met vaste gezichten.
- Netwerk: oud-collega's en bekenden in de zorg zijn vaak je beste bron voor opdrachten. Laat weten dat je als zzp'er beschikbaar bent.
- LinkedIn: optimaliseer je profiel met je specialisatie en ervaring. Recruiters en zorginstellingen zoeken actief naar zzp'ers.
Stappenplan: starten als zzp'er in de gehandicaptenzorg
Wil je de stap zetten? Dit is wat je moet regelen:
- 1. Check je diploma's - Zorg dat je een erkend diploma hebt en vraag een uittreksel aan bij DUO.
- 2. Schrijf je in bij de KvK - Kies een rechtsvorm (meestal eenmanszaak) en schrijf je bedrijf in.
- 3. Vraag een VOG aan - Zonder VOG kun je niet aan de slag in de zorg.
- 4. Registreer indien nodig - BIG-registratie (voor verpleegkundigen), AGB-code (voor declaraties), Wtza-melding.
- 5. Sluit verzekeringen af - Minimaal een BAV, liefst ook een AOV en AVB.
- 6. Open een zakelijke bankrekening - Scheidt je zakelijke en privefinancien.
- 7. Kies een boekhoudprogramma - Voor je facturen en administratie.
- 8. Bepaal je uurtarief - Onderzoek de markt en vraag een realistisch tarief.
- 9. Meld je aan bij bemiddelingsbureaus - Of benader zorginstellingen direct.
- 10. Start met je eerste opdracht!
Samenvatting
Werken als zzp'er in de gehandicaptenzorg biedt flexibiliteit, een goed inkomen en afwisselend werk. Je hebt een relevant zorgdiploma nodig (minimaal mbo niveau 3), een VOG en afhankelijk van je functie mogelijk een BIG-registratie of AGB-code. Zorg dat je goed verzekerd bent met minimaal een beroepsaansprakelijkheidsverzekering. Let op de ontwikkelingen rondom de Wet DBA en voorkom schijnzelfstandigheid door bewust om te gaan met de inrichting van je werkrelaties. Met de juiste voorbereiding kun je als zzp'er in de gehandicaptenzorg een mooie carriere opbouwen.