Ik wil ondernemen: zo start je een eigen bedrijf

De droom van een eigen bedrijf leeft bij veel mensen. De vrijheid om je eigen koers te bepalen, werken aan iets waar je in gelooft, en de mogelijkheid om onbeperkt te groeien, ondernemen biedt kansen die je als werknemer niet hebt. Maar waar begin je? Welke stappen moet je zetten om van idee naar bedrijf te komen? In dit artikel nemen we je mee door het complete proces: van de eerste overwegingen tot een draaiende onderneming. Of je nu wilt starten als zzp'er, een webshop wilt beginnen of een scale-up wilt bouwen, hier vind je de basis die elke ondernemer nodig heeft.

Is ondernemen iets voor jou?

Voordat je de stap zet, is het goed om eerlijk naar jezelf te kijken. Ondernemen is niet voor iedereen weggelegd, en dat is prima. Het vraagt specifieke eigenschappen en een bepaalde mindset. Tegelijkertijd hoef je geen geboren ondernemer te zijn, veel vaardigheden kun je leren.

De voordelen van ondernemen

De belangrijkste reden om te ondernemen is vrijheid. Je bepaalt zelf wat je doet, wanneer je werkt, met wie je samenwerkt en welke richting je opgaat. Er is geen baas die vertelt wat je moet doen, geen vergaderingen waar je verplicht bij moet zijn, geen corporate regels die je frustreren. Je bouwt aan iets van jezelf in plaats van aan de droom van een ander. Financieel is er geen plafond, je verdiensten hangen af van je eigen inspanningen en keuzes. En misschien wel het belangrijkste: je doet werk dat betekenisvol voelt, omdat je er zelf voor gekozen hebt.

De keerzijde

Ondernemen heeft ook nadelen die je moet kennen. De vrijheid betekent ook onzekerheid: geen vast salaris, geen doorbetaling bij ziekte, geen pensioenopbouw via je werkgever. Je draagt alle verantwoordelijkheid zelf. Klanten die niet betalen, producten die niet aanslaan, markten die instorten, het zijn jouw problemen. De werkdruk kan hoog zijn, zeker in het begin. Veel ondernemers werken meer uren dan ze ooit in loondienst deden. En eenzaamheid ligt op de loer: je hebt geen collega's om mee te sparren, geen koffiemomentjes, geen teamgevoel. Dit alles vraagt mentale veerkracht.

Welke eigenschappen heb je nodig?

Succesvolle ondernemers delen bepaalde eigenschappen. Doorzettingsvermogen staat bovenaan, je zult tegenslagen krijgen en moet door kunnen zetten wanneer het moeilijk wordt. Zelfdiscipline is belangrijk omdat niemand je vertelt wat je moet doen. Je moet kunnen omgaan met onzekerheid en risico. Flexibiliteit helpt omdat plannen zelden uitkomen zoals verwacht. En je hebt een zekere commerciële instinct nodig: uiteindelijk moet je iets verkopen om geld te verdienen. Dit betekent niet dat je extravert moet zijn of een geboren verkoper, maar je moet wel bereid zijn om jezelf en je product onder de aandacht te brengen.

Welke rechtsvorm kies je?

Een van de eerste keuzes die je maakt is de rechtsvorm van je bedrijf. Dit bepaalt je aansprakelijkheid, fiscale behandeling en administratieve verplichtingen. Hieronder de belangrijkste opties met hun kenmerken.

De eenmanszaak: simpel en flexibel

Verreweg de meeste starters beginnen met een eenmanszaak. Het is de simpelste vorm: je schrijft je in bij de KvK en je bent ondernemer. Er is geen notaris nodig, geen startkapitaal vereist, en de administratie is overzichtelijk. Fiscaal ben je als ondernemer in de inkomstenbelasting en kun je profiteren van de zelfstandigenaftrek en startersaftrek. Het nadeel is dat je met je privévermogen aansprakelijk bent voor zakelijke schulden. Als je bedrijf failliet gaat, kunnen schuldeisers zich verhalen op je privébezittingen. Voor veel startende ondernemers is dit risico acceptabel, zeker als je weinig schulden maakt en geen grote investeringen doet.

De BV: bescherming en professionaliteit

Een besloten vennootschap (BV) is een rechtspersoon die los staat van jou als persoon. Je aansprakelijkheid is in principe beperkt tot het kapitaal dat je in de BV hebt gestopt. Dit biedt bescherming bij zakelijke risico's. Ook kan een BV fiscaal voordeliger zijn bij hogere winsten (grofweg boven 100.000 euro). Nadelen zijn de oprichtingskosten (notaris, circa 500-1.000 euro), strengere administratieve eisen en de verplichting om jaarrekeningen te deponeren. Voor de meeste starters is een eenmanszaak voldoende; je kunt later altijd nog omzetten naar een BV wanneer je bedrijf groeit.

De VOF: samen ondernemen

Als je met een partner of compagnon wilt ondernemen, is de vennootschap onder firma (VOF) een optie. Elke vennoot brengt iets in, geld, arbeid of goederen, en deelt in de winst. Let op: bij een VOF ben je hoofdelijk aansprakelijk, wat betekent dat je ook verantwoordelijk bent voor schulden die je medevennoot maakt. Dit vereist veel vertrouwen. Leg alle afspraken vast in een VOF-contract, bij voorkeur opgesteld door een jurist.

De stappen om te starten

Het starten van een bedrijf is minder ingewikkeld dan veel mensen denken. Hieronder de concrete stappen die je moet zetten.

Stap 1: Valideer je idee

Voordat je officieel start, test je of er markt is voor je product of dienst. Praat met potentiële klanten, doe marktonderzoek, en probeer zo snel mogelijk je eerste verkoop te realiseren, zelfs als je product nog niet perfect is. Te veel ondernemers besteden maanden aan het perfectioneren van hun aanbod zonder ooit te testen of mensen willen betalen. Een idee is pas een goed idee als klanten er geld voor over hebben.

Stap 2: Schrijf je in bij de KvK

De Kamer van Koophandel is het startpunt voor elke ondernemer in Nederland. Je maakt online een afspraak, komt langs op een KvK-kantoor, en schrijft je bedrijf in. Je krijgt direct een KvK-nummer en wordt automatisch aangemeld bij de Belastingdienst. De kosten zijn eenmalig circa 75 euro. Tijdens de inschrijving kies je je bedrijfsnaam, omschrijving van activiteiten en rechtsvorm. Bereid je voor door van tevoren na te denken over deze zaken.

Stap 3: Regel je belastingzaken

Na je KvK-inschrijving ontvang je automatisch bericht van de Belastingdienst. Je krijgt een btw-nummer waarmee je btw kunt factureren en aftrekken. Afhankelijk van je omzet val je onder de kleineondernemersregeling (KOR) of moet je kwartaalaangiften btw doen. De Belastingdienst beoordeelt ook of je voor hen kwalificeert als ondernemer, wat bepaalt of je recht hebt op ondernemersfaciliteiten als de zelfstandigenaftrek.

Stap 4: Open een zakelijke bankrekening

Hoewel niet wettelijk verplicht voor een eenmanszaak, is een aparte zakelijke bankrekening sterk aan te raden. Het houdt je zakelijke en privéfinanciën gescheiden, wat je administratie vereenvoudigt en een professionele indruk maakt naar klanten. Vergelijk verschillende banken op kosten, de tarieven lopen uiteen. Online banken als Bunq of Knab zijn vaak voordeliger dan traditionele banken.

Stap 5: Zet je administratie op

Een goede administratie is de basis van je bedrijf. Kies een boekhoudprogramma dat past bij je situatie, voor kleine ondernemers zijn er eenvoudige en betaalbare opties. Bewaar alle bonnetjes en facturen, houd je uren bij als je op uurbasis werkt, en maak maandelijks een overzicht van je inkomsten en uitgaven. Een rommelige administratie leidt tot problemen met de Belastingdienst en kostenposten die je mist.

Een businessplan schrijven

Een businessplan dwingt je om na te denken over alle aspecten van je onderneming. Het is niet alleen een document voor de bank of investeerders, het is vooral een oefening voor jezelf. Je hoeft geen tientallen pagina's te schrijven; een kernachtig plan van vijf tot tien pagina's volstaat voor de meeste starters.

Wat hoort erin?

Een goed businessplan beschrijft je product of dienst en welk probleem het oplost. Het analyseert de markt en concurrentie: wie zijn je klanten, hoe groot is de markt, en wat doen concurrenten? Je beschrijft je marketing- en verkoopstrategie: hoe ga je klanten bereiken en overtuigen? Het financiële deel bevat een begroting van kosten en verwachte omzet, plus een liquiditeitsprognose voor het eerste jaar. En je beschrijft jezelf: welke ervaring en vaardigheden breng je mee die dit plan tot een succes maken?

Wees realistisch

De grootste fout in businessplannen is overoptimisme. Ondernemers overschatten hun omzet en onderschatten hun kosten. Wees conservatief in je aannames. Wat als de omzet het eerste jaar de helft is van wat je hoopt? Kun je dan overleven? Plan voor het slechtste scenario en hoop op het beste. Dit is geen pessimisme maar realisme dat je beschermt tegen onaangename verrassingen.

Financiering en startkapitaal

Niet elke onderneming heeft startkapitaal nodig. Een freelancer kan beginnen met een laptop en een internetverbinding. Maar voor productbedrijven, winkels of bedrijven die moeten investeren in apparatuur of voorraad, is financiering vaak noodzakelijk.

Eigen geld

De meest voor de hand liggende bron is je eigen spaargeld. Het voordeel is dat je geen rente betaalt en geen verantwoording hoeft af te leggen aan anderen. Het nadeel is het risico: als het misgaat, ben je je spaargeld kwijt. Investeer nooit geld dat je niet kunt missen. Een goede vuistregel is om naast je investering minimaal zes maanden aan privélasten achter de hand te houden.

Familie en vrienden

Lenen van familie of vrienden is een veelgebruikte optie voor starters. Het voordeel is de flexibiliteit en vaak gunstige voorwaarden. Het nadeel is het risico voor de relatie als het misgaat. Behandel zo'n lening zakelijk: leg alles schriftelijk vast, spreek rente en aflossing af, en communiceer eerlijk over de risico's. Zo voorkom je misverstanden later.

Bancaire financiering

Banken zijn terughoudend met leningen aan starters vanwege het hoge risico. Zonder track record en onderpand is het lastig om een zakelijke lening te krijgen. Kleine kredieten via Qredits (microfinanciering voor ondernemers) zijn een alternatief, met specifieke programma's voor starters. De rente is hoger dan bij reguliere banken, maar de toegankelijkheid is beter.

Subsidies en regelingen

De overheid en diverse instanties bieden subsidies en regelingen voor ondernemers. De WBSO (innovatiesubsidie) verlaagt de loonkosten bij R&D-activiteiten. Regionale ontwikkelingsmaatschappijen verstrekken soms leningen of participeren in startups. Crowdfunding is een alternatief waarbij je via een platform geld ophaalt bij een groep investeerders of klanten. Onderzoek welke regelingen in jouw sector en regio beschikbaar zijn.

Administratie en belastingen

Als ondernemer krijg je te maken met verschillende belastingen en administratieve verplichtingen. Het is verleidelijk om dit uit te stellen, maar een goede administratie is belangrijk.

Btw (omzetbelasting)

De meeste ondernemers brengen 21% btw in rekening over hun verkopen. Deze btw draag je af aan de Belastingdienst, na aftrek van de btw die je zelf betaald hebt op zakelijke inkopen. Normaal gesproken doe je per kwartaal aangifte. De kleineondernemersregeling (KOR) biedt vrijstelling voor ondernemers met een omzet onder de 20.000 euro per jaar, je hoeft dan geen btw te rekenen en geen aangifte te doen.

Inkomstenbelasting

Als eenmanszaak of VOF-vennoot betaal je inkomstenbelasting over je winst. Je winst is je omzet minus je kosten. De Belastingdienst kent ondernemersaftrekken die je belastbare winst verlagen: de zelfstandigenaftrek (als je aan het urencriterium voldoet), de startersaftrek (eerste drie jaar), en de MKB-winstvrijstelling. Hierdoor is de effectieve belastingdruk voor ondernemers vaak lager dan voor werknemers met een vergelijkbaar inkomen.

Het urencriterium

Om in aanmerking te komen voor de zelfstandigenaftrek moet je minimaal 1.225 uur per jaar aan je onderneming besteden. Dit is gemiddeld zo'n 24 uur per week. Alle tijd die je aan je bedrijf besteedt telt mee: niet alleen declarabele uren, maar ook administratie, acquisitie, netwerken, bijscholing en reistijd. Houd een urenadministratie bij om dit bij een controle te kunnen aantonen.

Zelf doen of uitbesteden?

Bij een eenvoudige administratie kun je veel zelf doen met een goed boekhoudpakket. Voor de jaarrekening en belastingaangiften schakelen veel ondernemers een boekhouder of accountant in. De kosten hiervan zijn aftrekbaar en wegen vaak op tegen de tijd die je bespaart en de fouten die je voorkomt. Zeker bij groei of complexere situaties is professionele ondersteuning waardevol.

Verzekeringen voor ondernemers

Als ondernemer ben je zelf verantwoordelijk voor verzekeringen die een werkgever normaal regelt. Niet alle verzekeringen zijn verplicht, maar sommige zijn sterk aan te raden.

Aansprakelijkheidsverzekering

Een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering (AVB) dekt schade die je per ongeluk aan anderen toebrengt. Als je een laptop van een klant laat vallen of een adviseur die een verkeerd advies geeft, de verzekering vergoedt de schade. Voor veel zakelijke klanten is een aansprakelijkheidsverzekering een voorwaarde om met je samen te werken. De premie is relatief laag en de bescherming waardevol.

Arbeidsongeschiktheidsverzekering

Als je ziek wordt of een ongeluk krijgt, valt je inkomen weg. Een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) keert een uitkering uit als je door ziekte of ongeval niet kunt werken. De premie hangt af van je beroep, leeftijd en gewenste dekking. Het is een van de duurdere verzekeringen, maar ook een van de belangrijkste. Veel ondernemers nemen bewust een langere wachttijd (eigen risicoperiode) om de premie te verlagen.

Overige verzekeringen

Afhankelijk van je situatie kunnen andere verzekeringen relevant zijn. Een rechtsbijstandverzekering helpt bij juridische conflicten met klanten of leveranciers. Een inventarisverzekering dekt schade aan je bedrijfsmiddelen. Als je personeel hebt, zijn bepaalde werknemersverzekeringen verplicht. En vergeet je zorgverzekering niet, die heb je als particulier al, maar check of de dekking past bij je nieuwe situatie.

Tips voor startende ondernemers

Na alle praktische zaken volgen hier tips die het verschil maken tussen slagen en falen. Deze lessen komen van ondernemers die de weg al hebben afgelegd.

Begin naast je baan

De meest veilige manier om te starten is naast je huidige baan. Besteed avonden en weekenden aan het opbouwen van je bedrijf, terwijl je vaste inkomen doorloopt. Pas als je voldoende omzet hebt om van te leven, maak je de overstap. Dit geeft je de ruimte om te experimenteren zonder financiële druk. Check wel je arbeidscontract op een eventueel concurrentie- of nevenwerkzaamhedenbeding.

Focus op verkopen

Veel startende ondernemers besteden hun tijd aan zaken die er niet toe doen: het perfecte logo, een uitgebreide website, eindeloos productontwikkeling. Terwijl het enige dat telt is: kun je iets verkopen? Richt je energie op het vinden en bedienen van klanten. Alles andere is secundair. Een simpele website met een duidelijk aanbod converteert beter dan een perfecte site zonder bezoekers.

Bouw een netwerk

Ondernemen is een teamsport, ook als je alleen werkt. Je netwerk levert klanten, partners, leveranciers, adviseurs en morele steun. Ga naar netwerkbijeenkomsten, sluit je aan bij ondernemersverenigingen, en wees actief op LinkedIn. Help anderen zonder direct iets terug te verwachten, dat komt later vanzelf terug. Veel opdrachten worden niet gepubliceerd maar via-via vergeven aan bekenden.

Leer van fouten

Je gaat fouten maken, dat hoort erbij. De kunst is om ervan te leren en door te gaan. Succesvol ondernemen is een proces van proberen, falen, bijsturen en opnieuw proberen. Ondernemers die nooit falen, nemen niet genoeg risico. Zie elke tegenslag als een leermogelijkheid. Vraag feedback, analyseer wat er misging, en doe het de volgende keer beter.

Zorg voor jezelf

Het is verleidelijk om jezelf volledig weg te cijferen voor je bedrijf, maar dat is niet duurzaam. Burn-out is een reëel risico onder ondernemers. Zorg voor voldoende rust, beweging en sociale contacten buiten het werk. Plan vrije tijd net zoals je afspraken plant. Een uitgeruste ondernemer maakt betere beslissingen dan iemand die op zijn laatste benen loopt.

Veelgestelde vragen