Microsoft heeft sinds SQL Server 2016 SP1 veel features die alleen op Enterprise zaten ook op Standard beschikbaar gemaakt: TDE (sinds 2019), partitioning, in-memory OLTP, columnstore. Het keuze-criterium is daardoor verschoven.
Wat alleen Enterprise nog heeft
Always On Availability Groups met meer dan twee nodes en meerdere databases per AG. Online Index Rebuild. Resource Governor. Buffer pool extension. Parallel Index Operations. Hot-add memory. Standard heeft Basic AG (één database, twee nodes), wat voor veel scenarios voldoende is.
Geheugen- en core-limieten
Standard maximum 128 GB buffer pool en 24 cores. Voor de meeste mid-market klanten is dat genoeg. Boven die grens is Enterprise verplicht. Wij meten met sys.dm_os_memory_clerks of u die limiet daadwerkelijk raakt.
Kostenverhouding 2026
Enterprise is per core ongeveer drie keer duurder dan Standard. Voor een 16-core server: Standard ongeveer €32.000, Enterprise ongeveer €120.000 (zonder SA, lijstprijs). Met realistische volume-discount en SA de prijzen 30 tot 50 procent lager.
Praktische beslisregel
Heeft u behoefte aan Always On met leesreplicas voor reporting (dus niet Basic AG): Enterprise. Heeft u meer dan 128 GB werkgeheugen of meer dan 24 cores nodig: Enterprise. Doet u Online Index Rebuild op een 24/7-database: Enterprise. Anders: Standard volstaat.
Migratie-pad als u over de grens groeit
Een Standard-instance kan in-place naar Enterprise gemigreerd worden zonder data-conversie. Edition upgrade, license-key invoeren, restart. Andersom (Enterprise naar Standard) gaat niet als u Enterprise-only-features gebruikt. Wij plannen die upgrades doorgaans op een rustig weekend.
Verwant: SQL DBA inhuren, Licentie optimaliseren.