De Nederlandse consultancymarkt voor accountancykantoren komt in beweging. Bureaus die gespecialiseerd zijn in kunstmatige intelligentie richten hun pijlen steeds meer op deze sector, die zij zien als een ideale match voor AI-oplossingen. Het gaat daarbij niet alleen om automatisering van routineklussen, maar vooral om het vergroten van de adviesrol van accountants.
De interesse in accountancy als doelgroep komt niet uit de lucht vallen. Nederlandse accountantskantoren worstelen met een tekort aan gekwalificeerd personeel, terwijl de vraag naar hun diensten toeneemt. Tegelijkertijd stapelen regelgeving en compliance-eisen zich op. AI-consultants zien daar kansen om processen te versnellen en accountants te ontlasten in hun meer administratieve taken.
Het gaat bij deze ontwikkeling niet zozeer om het simpelweg digitaliseren van bestaande werkzaamheden. Wat AI-bureaus beogen is het creëren van een nieuwe werkwijze waarbij kunstmatige intelligentie de data-intensieve taken overneemt, zodat accountants zich kunnen richten op interpretatieve en strategische adviezen. Een accountant die niet langer urenlang cijfers invoert en controleert, maar juist met ondernemers meedenkt over bedrijfsvoering en toekomstplannen.
Voor adviesbureaus die zich op deze niche richten, biedt accountancy meerdere voordelen. De sector werkt met grote hoeveelheden gestructureerde data, die zich goed lenen voor machine learning. De processen zijn vaak gestandaardiseerd, wat implementatie van AI relatief overzichtelijk maakt. En misschien wel het belangrijkste: er is weinig weerstand tegen digitalisering, omdat het personeelstekort zo nijpend is dat kantoren wel moeten innoveren.
De vraag is wel hoe groot de ruimte voor externe consultants werkelijk is. Veel middelgrote en grote accountantskantoren hebben inmiddels eigen innovatieteams en partnerschappen met technologiebedrijven. Zij ontwikkelen liever in-house oplossingen die naadloos aansluiten bij hun specifieke werkprocessen. De kleinere kantoren, die wel behoefte hebben aan externe expertise, hebben vaak niet het budget voor grootschalige AI-implementaties.
Toch zien onafhankelijke adviseurs mogelijkheden in het middensegment. Kantoren met vijftien tot vijftig medewerkers hebben vaak wel de ambitie en het budget om te investeren, maar missen de technische kennis. Voor deze groep kunnen consultants die zowel verstand hebben van accountancy als van AI-toepassingen een brug slaan tussen technische mogelijkheden en praktische toepasbaarheid.
De impact op de adviesmarkt zelf is ook interessant. Waar IT-consultancy lange tijd vooral draaide om grote ERP-implementaties en infrastructuurprojecten, verschuift de focus naar gespecialiseerde AI-oplossingen voor specifieke sectoren. Dit vraagt om consultants met diepgaande sectorkennis, niet alleen technische vaardigheden. Een generalist die AI-tools kan implementeren is niet genoeg; je moet ook begrijpen hoe een accountantskantoor werkt en welke uitdagingen de sector kent.
De ontwikkeling roept ook vragen op over de toekomstige rol van accountants zelf. Als AI een steeds groter deel van het werk overneemt, verschuift het profiel van de accountant van cijferaar naar adviseur. Dat vraagt om andere competenties en een andere opleiding. Consultants die accountantskantoren begeleiden moeten dus niet alleen aan technologie denken, maar ook aan de verandermanagement die daarbij komt kijken.
Voor zelfstandige consultants die zich willen profileren, ligt hier een kans. Wie zich bekwaamt in zowel AI als accountancy kan een waardevolle schakel worden in een sector die weliswaar conservatief staat bekend, maar nu wel aan een transformatie toe is. Het gaat dan niet om de grootste projecten bij de Big Four, maar om het adviseren van het brede midden van de accountancymarkt waar de echte volumes zitten.